İşletmeler İçin Yedekleme: 3-2-1 Kuralı ve Altyapı

Bir işletmenin yedekleme planı tek bir soruyla test edilir: Sunucunuz bu gece tamamen kullanılamaz hale gelse, yarın sabah hangi veriyi, ne kadar sürede ve nereden geri getirirsiniz? Bu sorunun güvenilir cevabı için yaygın kabul gören ilke 3-2-1 kuralıdır: Verinizin en az 3 kopyası olsun, bu kopyalar 2 farklı ortamda dursun ve 1 kopya farklı bir fiziksel konumda bulunsun. Bu yazıda kuralın pratikte nasıl uygulandığını, fidye yazılımına karşı neden ayrıca değişmez ya da çevrimdışı bir kopya gerektiğini, geri yükleme testinin neden atlanmaması gerektiğini ve bu yapıyı hangi yazılım ve sunucularla kurabileceğinizi anlatıyoruz.

Kuvve Teknoloji olarak 2014'ten beri İstanbul Kartal'dan işletmelere sunucu ve altyapı hizmeti veriyoruz. Yazıdaki ürün bilgileri ve fiyatlar kataloğumuzdan alınmıştır; fiyatlar USD + KDV olarak verilmiştir, yazım tarihi itibarıyla geçerlidir ve zamanla değişebilir.

3-2-1 kuralı nedir?

Kuralın her rakamı farklı bir riske karşı koruma sağlar:

• 3 kopya: Canlı veri ve en az iki yedek. Tek yedeğe güvenmek, o yedeğin bozuk çıkması ihtimalini tek başına taşımak demektir.
• 2 farklı ortam: Kopyalar aynı türde ve aynı cihazdaki depolamada durmamalı. Canlı sunucunun diskleri ile aynı kasadaki başka bir klasör, iki ayrı ortam sayılmaz; ayrı bir yedekleme sunucusu, ayrı bir depolama birimi ya da bulut depolama sayılır.
• 1 farklı konum: Yangın, su baskını, hırsızlık ya da ofisin elektriğinin günlerce kesilmesi gibi olaylar aynı binadaki tüm kopyaları birlikte etkiler. Bir kopyanın başka bir fiziksel konumda, örneğin bir veri merkezindeki sunucuda bulunması bu riski ayırır.

Kuralın gücü, basit olmasındadır. Bir yedekleme mimarisini değerlendirirken "hangi tek olay tüm kopyalarımı birden götürür?" sorusunu sorun. Bu soruya bir cevap bulabiliyorsanız, 3-2-1 henüz tam uygulanmıyor demektir.

Fidye yazılımı hesabı değiştirir

Klasik 3-2-1 donanım arızası ve fiziksel felaket düşünülerek ortaya çıktı. Fidye yazılımı ise farklı çalışır: Ağa sızan saldırgan, eriştiği her yerdeki dosyaları şifrelemeye ya da silmeye çalışır. Yedek sunucusu ağdan her zaman erişilebilir durumdaysa ve aynı yönetici hesabıyla açılabiliyorsa, yedekler de canlı veriyle birlikte etkilenebilir.

Bu yüzden 3-2-1'in üzerine genel olarak şu fikir eklenir: Kopyalardan en az biri değişmez (belirli bir süre boyunca silinemeyen ve değiştirilemeyen, "immutable") ya da çevrimdışı (ağla bağlantısı kesilmiş) olmalıdır. Bunu uygulamanın birkaç yolu vardır:

• Yedek deposunu, yedekleme yazılımının ve depolamanın desteklediği bir değişmezlik özelliğiyle yapılandırmak,
• Periyodik olarak ağdan ayrılan bir kopya tutmak,
• Yedek sunucusunun yönetim bilgilerini canlı sistemlerin yönetici hesaplarından tamamen ayırmak ve yedek sunucusuna yalnızca gerekli bağlantılara izin vermek.

Hangi yöntemin sizin ortamınıza uygun olduğu, kullandığınız yazılıma ve depolama altyapısına bağlıdır; kurulum aşamasında bunu birlikte planlamayı öneririz.

Yedek almak yetmez: geri yükleme testi

Yedekleme işinin sessizce başarısız olması, fark edilmesi zor bir risktir: Görev çalışıyor görünür ama bir veritabanı dosyası açık olduğu için tutarsız kopyalanır, bir klasör yetki nedeniyle atlanır ya da yedek hedefinin diski dolar. Bunu fark etmenin tek güvenilir yolu düzenli olarak geri yükleme denemesi yapmaktır.

Pratik bir yaklaşım: Ayda bir, rastgele seçilen bir dosyayı ya da klasörü geri yükleyin. Üç ayda bir, kritik bir sunucuyu ya da sanal makineyi test ortamında baştan sona ayağa kaldırın ve bu işlemin ne kadar sürdüğünü not edin. Bu süre, gerçek bir olayda işinizin ne kadar duracağına dair elinizdeki en gerçekçi tahmindir.

Yazılım tarafı: Veeam Data Platform Essentials

Kataloğumuzdaki Veeam Data Platform Essentials Universal, KOBİ'lere yönelik bir yedekleme yazılımı aboneliğidir. Ürün bilgilerimize göre öne çıkan özellikleri şunlardır:

• Universal lisans: Sanal makine, fiziksel sunucu ve bulut iş yüklerinin yedeklenmesi,
• Veeam Backup & Replication ile yedekleme ve Veeam ONE ile izleme,
• Instant VM Recovery: Sanal makinenin yedekten hızlıca ayağa kaldırılması,
• Sürekli veri koruma (CDP),
• 24/7 üretici desteği (Production).

Hedef kitlesi 50 iş yüküne kadar olan KOBİ veri merkezleri olarak tanımlanmıştır. Fiyatı 499,32 USD + KDV olup 1 yıllık peşin ödemeli bir aboneliktir. Kaç sunucu ve sanal makineyi koruyacağınıza göre gereken lisans adedini teklif aşamasında birlikte netleştiriyoruz. Diğer yazılım lisanslarını lisans ürünleri sayfamızda bulabilirsiniz.

Depolama tarafı: yedekler nerede duracak?

Yüksek kapasite için depolama ağırlıklı dedicated sunucu

Birden fazla sunucunun tam yedeklerini, uzun saklama süreleriyle tutmak terabaytlarca alan ister. Kataloğumuzdaki dedicated-20 depolama ağırlıklı bir yapılandırmadır: i3-9100T işlemci, 16 GB RAM ve 4×10 TB SATA disk (toplam 40 TB ham kapasite), 10 TB trafik. Bu sunucuda öne çıkan, işlem gücünden çok disk kapasitesidir; yedek deposu rolünde de asıl belirleyici budur.

Kapasite hesabında bir noktaya dikkat edin: 40 TB ham kapasitedir. Disk arızasına karşı RAID gibi bir yedeklilik yapılandırması kullanıldığında kullanılabilir alan düşer; örneğin genel olarak RAID 10'da ham kapasitenin yaklaşık yarısı, RAID 5'te bir diskin kapasitesi eksiği kullanılabilir. Bu yapılandırmada RAID 10 ile yaklaşık 20 TB, RAID 5 ile yaklaşık 30 TB kullanılabilir alan hesaplanır.

Fiyatlar dönem seçimine göre değişir:

Dönem	dedicated-20 fiyatı	Aylık karşılığı
Aylık	240 USD + KDV	240 USD
3 aylık	684 USD + KDV	228 USD
6 aylık	1.296 USD + KDV	216 USD
Yıllık	2.448 USD + KDV	204 USD

Yıllık ödeme, aylık ödemenin 12 katına (2.880 USD) göre 432 USD, yani yüzde 15 daha düşüktür. Daha küçük ihtiyaçlar için 2×2 TB SATA diskli yapılandırmalar da vardır; tüm seçenekleri dedicated sunucu kategorimizde görebilirsiniz.

Küçük ve kritik veri için VDS

Yedeklenecek veri birkaç yüz gigabaytın altındaysa, örneğin muhasebe veritabanı dökümleri, yapılandırma dosyaları ya da küçük bir web sitesinin yedekleri söz konusuysa, bir VDS farklı konumdaki kopya için ekonomik bir hedef olabilir. Kataloğumuzdaki VDS paketlerinde disk alanı 40 GB ile 180 GB NVMe arasındadır; en büyük pakette, örneğin vds-e5v4-8 yapılandırmasında 8 vCPU, 16 GB RAM ve 180 GB NVMe bulunur ve aylık fiyatı 40 USD + KDV'dir. Dürüst olmak gerekirse, terabayt ölçeğinde tam sunucu yedekleri için VDS'nin disk alanı yetersiz kalır; o durumda dedicated sunucu doğru tercihtir. Tüm paketler VDS kategorimizde listelenir.

Örnek bir 3-2-1 mimarisi

1. Kopya 1 (canlı veri): Ofisteki ya da veri merkezindeki üretim sunucularınız.
2. Kopya 2 (yerel yedek, farklı ortam): Ofiste ayrı bir yedekleme cihazı ya da depolama birimi. Hızlı geri yükleme bu kopyadan yapılır.
3. Kopya 3 (farklı konum): Veri merkezindeki depolama ağırlıklı dedicated sunucu. Yedekleme yazılımı yerel yedeği buraya kopyalar; bu kopya için değişmezlik ya da erişim ayrımı uygulanır.

Basit bir yedekleme planı şablonu

Aşağıdaki tablo bir örnektir; sıklık ve saklama sürelerini kendi iş süreçlerinize, veri değişim hızınıza ve yasal saklama yükümlülüklerinize göre belirleyin.

Ne yedeklenir	Ne sıklıkla	Nereye	Saklama süresi (örnek)
Muhasebe/ERP veritabanı	Günde birkaç kez + gece tam yedek	Yerel yedek + dedicated sunucu	Günlükler 30 gün, aylıklar 12 ay
Dosya sunucusu	Gece artımlı, haftalık tam	Yerel yedek + dedicated sunucu	90 gün
Sanal makineler (tüm sistem)	Haftalık tam, gece artımlı	Yerel yedek + dedicated sunucu	4 hafta
E-posta	Günlük	Dedicated sunucu	Şirket politikasına göre
Firewall ve switch yapılandırmaları	Her değişiklikten sonra	VDS veya dedicated sunucu	Son 10 sürüm
Web sitesi ve veritabanı	Günlük	VDS	14 gün

Planı yazıya dökerken iki soruyu da cevaplayın: Bir olayda en fazla ne kadar veri kaybını kabul edebilirsiniz (yedek sıklığını bu belirler) ve sistem en fazla ne kadar süre kapalı kalabilir (geri yükleme yöntemini ve yerel kopyanın gerekliliğini bu belirler). Sanal sunucu türleri arasındaki farkları merak ediyorsanız VPS mi, VDS mi, dedicated sunucu mu yazımıza da göz atabilirsiniz.